Psilocybe Cubensis - Łysiczka Kubańska

Psilocybe cubensis — łysiczka kubańska — to gatunek grzybów psylocybinowych, który w ciągu ostatnich dekad stał się punktem wyjścia dla większości badań nad psylocybiną. Dobrze opisany w literaturze naukowej, o szerokim zasięgu geograficznym i stosunkowo łatwy w hodowli laboratoryjnej, stanowi biologiczny fundament tego, co coraz częściej określa się mianem renesansu psychodelicznego.

Gatunek psilocybe cubensis najczęściej można spotkać na łąkach i pastwiskach ponieważ jest to grzyb koprofilny tzn rozwija się na odchodach zwierząt hodowlanych. Występuje on naturalnie w Ameryce Północnej, Środkowej, Południowej, Australii i Azji. Łysiczka Kubańska to potencjalnie najpopularniejszy gatunek grzyba psylocybinowego występujący na świecie.

Psilocybe cubensis - czym jest Łysiczka kubańska?

Gatunek ten wyróżnia szeroki obszar naturalnego występowania oraz stosunkowo niskie wymagania hodowlane. Swoją sławę zawdzięcza zawartej w owocnikach psylocybinie — organicznemu związkowi chemicznemu z grupy tryptamin (4-fosforyloksy-N,N-dimetylotryptamina). Psylocybina jest prolekiem: w organizmie szybko przekształca się w psylocynę, która działa jako agonista receptorów serotoninowych 5-HT2A w mózgu i wywołuje zmiany świadomości.

Psilocybe cubensis - Historia

Grzyby Psilocybe cubensis, nazywane potocznie “grzybami magicznymi”, mają długą i ciekawą historię. Zostały one po raz pierwszy naukowo opisane w 1906 roku przez amerykańskiego mykologa Franklina Sumnera Earle’a, który znalazł je na Kubie i nadał im nazwę Stropharia cubensis.

Przez kolejne dziesięciolecia inni badacze znajdowali kolejne okazy tych grzybów, jednak ich psychoaktywne właściwości pozostawały nieznane aż do lat 50. XX wieku. Przełomem okazała się wyprawa amerykańskiego etnomykologa R. Gordona Wassona do Meksyku w 1955 roku.

Wasson wziął udział w rytuale z użyciem magicznych grzybów prowadzonym przez słynną uzdrawiaczkę Marię Sabinę, a następnie zebrał próbki grzybów. Zostały one zidentyfikowane jako gatunki z rodzaju Psilocybe, a wśród nich Psilocybe cubensis.

W 1958 roku chemik Albert Hofmann wyizolował z nich psychoaktywne związki - psylocybinę i psylocynę. Odkrycia te zapoczątkowały lawinowy wzrost zainteresowania potencjałem leczniczym i duchowym tych niezwykłych grzybów.

W 1971 roku, w ramach konwencji ONZ o substancjach psychotropowych, psylocybina znalazła się w wykazie substancji kontrolowanych. Na ponad 30 lat badania nad Psilocybe cubensis praktycznie zamarły. Obecnie przeżywają swój renesans — badania kliniczne nad zastosowaniem psylocybiny w leczeniu depresji, uzależnień i lęku przynoszą obiecujące wyniki.

Psilocybe cubensis - systematyka i klasyfikacja

Zgodnie z aktualną klasyfikacją mykologiczną Psilocybe cubensis należy do:

Psilocybe cubensis - jak je rozpoznać?

Różnorodność odmian gatunku Psilocybe cubensis sprawia, że nawet doświadczonym mykologom zdarzają się pomyłki przy identyfikacji konkretnego szczepu. Gatunek ten ma jednak kilka cech morfologicznych wspólnych dla wszystkich odmian — warto je znać z perspektywy mykologicznej.

Kapelusz (Czapka grzybowa) - ich średnica zazwyczaj mieści się między 1,5 a 8 cm. Kapelusze młodych owocników mają kształt stożka natomiast u dojrzałych Cubensis staje się on bardziej wypukły. Kolor kapelusza waha się pomiędzy odcieniami czerwieni u młodych okazów a wraz z wiekiem stają się jaśniejsze by osiągnąć barwę od jasnobrązowej do złotej. Tak jak wszystkie części grzyba również kapelusz może sinieć co jest cechą charakterystyczną dla grzybów psylocybinowych.

Trzon - Zazwyczaj gładki o włóknistej strukturze, osiąga długość od 4 do 15 cm a jego średnica waha się od 0,4 do 1,5 cm. Trzon Łysiczki Kubańskiej młodych okazów jest pusty i biały natomiast z wiekiem staje się on żółtawy. Bardziej niż jakakolwiek inna część grzyba, może on znacznie bardziej zauważalnie sinieć na niebiesko.

U dojrzałych owocników obecna jest pozostałość osłony, którą można zaobserwować jako błoniasty pierścień. Pierścień ten najczęściej jest koloru jasnobrązowego do fioletowo-czarnego gdy grzyb wypuszcza zarodniki a te opadając zaczynają do niego przylegać.

Blaszki - Ciasno rozmieszczone w kolorze od ciemnoszarego ( u młodych owocników) do fioletowo- brązowego u osobników dojrzałych. Blaszki są częścią grzyba, z której to uwalniane są zarodniki. U młodszych okazów są one częściowo pokryte białą osłoną, która wraz z dojrzewaniem i wzrostem grzyba odrywa się.

W miarę jak zaczyna się proces wypuszczania zarodników blaszki mogą stać się centkowane a ich krawędzie gdzie łączą się z kapeluszem zazwyczaj są jaśniejsze niż ich pozostałą część.

Psilocybe cubensis - potencjał psychoaktywny

Wygląd nie jest jedyną cechą różniącą poszczególne odmiany Psilocybe cubensis. Ich potencjał psychoaktywny również różni się w zależności od szczepu — siła działania to wypadkowa czynników genetycznych i środowiskowych.

Według szeroko cytowanej analizy Gotvaldovej i in. (2021) całkowita zawartość tryptamin (psylocybina + psylocyna) w suszonych owocnikach P. cubensis waha się od 0,2% do ponad 2% suchej masy. Golden Teacher zawiera typowo 0,4–0,8%, natomiast Penis Envy potrafi przekraczać 1,7%.

Na zawartość tryptamin wpływają m.in. promieniowanie UV, skład podłoża i stadium dojrzałości owocnika. Grzyby psylocybinowe uprawiane w kontrolowanych warunkach wykazują mniejszą zmienność składu niż okazy dzikorosnące.

Warto zauważyć, że mniejsze owocniki z tej samej kolonii mają zazwyczaj wyższe stężenie psylocybiny/psylocyny na gram niż okazy duże. Z tego powodu dawkowanie grzybów psylocybinowych jest zawsze częściowo szacunkowe — dwa gramy suszu z różnych kolonii mogą zawierać istotnie różne ilości związków aktywnych.

Psilocybe cubensis – działanie psychoaktywne

Znajdująca się w grzybach Psilocybe Cubensis psylocybina sama w sobie nie wykazuje bezpośredniego działania psychoaktywnego. W organizmie jest ona szybko metabolizowana do psylocyny, która przenika przez barierę krew-mózg i oddziałuje na receptory serotoninowe w mózgu, powodując zmiany świadomości. Dlatego podając dawkę grzybów, zwykle sumuje się całkowitą zawartość psylocybiny i psylocyny.

Efekty działania Psilocybe cubensis zależą przede wszystkim od dawki. Skale opisywane w literaturze badawczej — m.in. przez Griffithsa i in. (2006) oraz szczegółowo omówione w artykule o dawkowaniu grzybów psylocybinowych — wyróżniają kilka progów:

Przy bardzo małych dawkach (0,2–0,5 g suszu) mogą wystąpić ledwo zauważalne zmiany nastroju i niewielka stymulacja. Nieco większe ilości (0,5–1,5 g) wywołują silniejsze pobudzenie, euforię i zaburzenia percepcji — zmianę odbioru kolorów, dźwięków, głębi.

Typowa dawka opisywana w badaniach klinicznych to 2–3 g suszu. Powoduje intensywne zmiany świadomości, iluzje i pseudohalucynacje. Zamknięcie oczu skutkuje pojawianiem się wyraźnych, żywych obrazów. Możliwe jest całkowite oderwanie od rzeczywistości, choć pełne halucynacje są rzadkie.

Bardzo duże dawki — 5 g suszu lub więcej, tzw. dawka heroiczna — prowadzą do świadomości zdominowanej przez doświadczenia o charakterze mistycznym, utraty poczucia własnego „ja” i zaniku granicy między wnętrzem umysłu a światem zewnętrznym.

Psilocybe cubensis uchodzi w literaturze za jeden z łagodniej działających gatunków psychedelicznych. Griffiths i in. (2006) podkreślają znaczenie odpowiedniego nastawienia i bezpiecznych warunków — tzw. set and setting — dla przebiegu doświadczenia.

Psilocybe cubensis – uprawa

Jednym z wielu plusów jakie przypisuje się Psilocybe Cubensis jest łatwość uprawy tej odmiany. Rosną one właściwie wszędzie tam gdzie jest odpowiednio ciepło i wilgotno oraz tam gdzie mają dostęp do bogatego w składniki odżywcze obornika zwierzęcego. Także w warunkach domowych okazują się równie wytrzymałe i odporne.

Mimo, że ich naturalnym środowiskiem do rozwoju jest łajno zwierząt hodowlanych to mogą one z powodzeniem owocować na wielu środowiskach żywicielskich jak np słoma, włókno kokosa, ziarno czy tektura. Należy przy tym pamiętać, że chociaż grzybnia grzybów psylocybinowych jest w pełni legalna, uprawa Psilocybe cubensis jest w Polsce nielegalna.

Mimo, że odmiany Łysiczki Kubańskiej charakteryzują się łatwością w uprawie należy przestrzegać kilku istotnych zasad jak np stworzenie odpowiedniego środowiska do wzrostu grzybów (odpowiednia wilgotność, temperatura, ilość promieni słonecznych) czy sterylne praktyki higieniczne (dezynfekcja rąk przed przystąpieniem do badań).

Psilocybe cubensis - Polskie prawo

Psylocybina zawarta w grzybach psylocybinowych jest to substancja psychoaktywna, która tak jak inne podobnie działające substancje są na terenie Polski zakazane.

W Polsce posiadanie, uprawa i obrót grzybami psylocybinowymi są nielegalne i surowo karane.

Wyjątkiem są sprzedawane do obserwacji oraz badań mikroskopowych grzybnie tzw growkity, które umożliwiają badania grzybni (również grzybów psylocybinowych) w warunkach domowych ponieważ nie zawierają one w swoim składzie substancji psychoaktywnych.

Status prawny substancji psychodelicznych różni się w zależności od jurysdykcji — przed podjęciem jakichkolwiek działań należy sprawdzić przepisy obowiązujące w kraju, w którym się aktualnie znajdujesz.

Psilocybe cubensis - Popularne odmiany

Gatunek Psilocybe cubensis obejmuje ponad 600 opisanych odmian hodowlanych. Do najszerzej badanych i najlepiej udokumentowanych należą:

• Golden Teacher — jedna z najstarszych i najpopularniejszych odmian; zawartość psylocybiny 0,4–0,8%. Znana z łagodnego, introspektywnego profilu działania opisywanego przez społeczność badaczy.
• McKennaii — odmiana z szybkim tempem wzrostu owocników i mocnym profilem wizualnym według relacji użytkowników. Dobry wybór dla osób interesujących się mykologią laboratoryjną.
• Mazatapec — odmiana wywodząca się z regionu Oaxaca w Meksyku, o historycznych powiązaniach z tradycjami ceremonialnego użycia grzybów. Wolniejsze owocnikowanie, łagodny profil.
• Penis Envy — odmiana o morfologii znacznie odbiegającej od typowego P. cubensis (skrócony trzon, zaokrąglony kapelusz) i bardzo wysokiej zawartości tryptamin (do 1,7% i więcej wg Oakland Hyphae Cup 2021).
• Tidal Wave — hybryda B+ × Penis Envy, wielokrotny laureat Oakland Hyphae Cup za najwyższe stężenie tryptamin (do 3,82%).

Gotowe zestawy do obserwacji grzybni wymienionych szczepów dostępne są w naszym sklepie z growkitami.

Podsumowanie

Psilocybe cubensis to nie tylko najpopularniejszy gatunek grzybów psylocybinowych — to również gatunek, na którym opiera się większość współczesnych badań klinicznych nad psylocybiną. Jego różnorodność odmianowa, szeroki zasięg geograficzny i stosunkowo dobrze poznana farmakologia czynią go kluczowym elementem dyskusji o potencjale terapeutycznym substancji psychodelicznych.

Jeśli chcesz pogłębić wiedzę, zapraszam do artykułów o dawkowaniu grzybów psylocybinowych i mikrodawkowaniu psylocybiny.

Źródła

1. Earle, F.S. (1906). Algunos hongos cubanos. Información Anual Estación Central Agronómica Cuba, 1, 225–242.
2. Hofmann, A., Heim, R., Brack, A., Kobel, H. (1958). Psilocybin, ein psychotroper Wirkstoff aus dem mexikanischen Rauschpilz Psilocybe mexicana Heim. Experientia, 14(3), 107–109. DOI
3. Gotvaldová, K., et al. (2021). Extensive variability of the chemical composition of Psilocybe cubensis magic mushrooms. Drug and Alcohol Dependence, 224, 108807. DOI
4. Griffiths, R.R., Richards, W.A., McCann, U., Jesse, R. (2006). Psilocybin can occasion mystical-type experiences having substantial and sustained personal meaning and spiritual significance. Psychopharmacology, 187(3), 268–283. DOI
5. Nichols, D.E. (2016). Psychedelics. Pharmacological Reviews, 68(2), 264–355. DOI
6. Johnson, M.W., Richards, W.A., Griffiths, R.R. (2008). Human hallucinogen research: guidelines for safety. Journal of Psychopharmacology, 22(6), 603–620. DOI
7. Stamets, P. (1996). Psilocybin Mushrooms of the World. Ten Speed Press, Berkeley.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani prawnej. Status prawny grzybów psylocybinowych różni się w zależności od jurysdykcji — sprawdź obowiązujące przepisy w swoim kraju. Posiadanie grzybów zawierających psylocybinę jest w Polsce nielegalne.